Home » Ders Notları » KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ

 
 

KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ

 
 

 

 KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ

 

 Ekstraksiyon ( özütleme) :

Bir maddeyi bir çözücü yardımıyla bir ortamdan başka bir ortama alma işlemine özütleme denir.

-şeker parçasından şeker eldesi

-bitkilerden yağ eldesi

-söğüt ağacından aspirin hammaddesinin ede edilmesi

-Bitkilerden parfüm hammaddesi eldesi

-suda çözünmüş bulunan iyotu, ayırmak için su ile homojen karışmayan ancak iyotu suda daha iyi çözenbir sıvı kullanılır. Bu ayırmada özütlemedir.

-tuzlu topraktan tuz eldesi

-çay ve ıhlamurun hazırlanması

 

 

Yüzdürme ( flotasyon):

Katı maddelerden oluşan karışımları ayırma yöntemidir. Bu ayırma yöntemi uygulanırken katıların kullanılan sıvıda çözünmemesi ve birinin yoğunluğunun sıvıdan büyük diğerinin küçük olması gerekir.

- Bu yöntem genellikle madencilik sektöründe metal cevherlerinin elde edilmesinde kullanılır. Örneğin; kum- talaş karışımı da su kullanılarak bu yolla ayrılır.

 

Çöktürme :

Çözeltideki istenmeyen iyonların başka bir iyon yardımıyla çöktürülmesi işlemine denir.

- Bu yöntem sanayide çok kullanılır. Örneğin; içme suyunun arıtılmasında, atık sulardan fosfatın uzaklaştırılmasında kullanılır.

- Çökme olayı, Pamukkale travertenlerinde, mağaralardaki sarkıt ve dikitlerin oluşumunda görülen bir olaydır.

 

Aktarma :

Çöktürme olayından sonra yapılan ayırma işlemidir. Dipteki çökeleği, üstündeki sıvı ile karıştırmadan, sıvıyı dikkatlice başka kaba alma olayıdır. Çökelek iri tanecikli olursa ayırma daha kolay gerçekleşir.

 

Diyaliz :

Sıvıdan süzme işlemiyle ayrılamayacak kadar küçük parçacıklar halinde heterojen dağılan katıların oluşturduğu karışımlar diyaliz yöntemiyle ayrılır. Diyaliz yöntemi için küçük molekülleri geçirip, büyük molekülleri tutma özelliğine sahip yarı geçirgen zar kullanılır. Tıpta böbrek hastalarının tedavisinde kullanılır.

 

Kağıt kromotografisi:

Sıvı karışımlarının ayrılmasında kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem çözünürlük ve yayılma hızları farklılığı prensibine dayanır. Mürekkep içinde birden çok madde olduğu bu yolla anlaşılır.

 

Santrifüjleme :

Sıvı içinde çözünmeyen küçük katı taneciklerin merkezkaç kuvvetinden yararlanarak çöktürme işlemidir.

 

Süzme : Katının sıvı içinde dağılmasıyla oluşan karışımları ayırma yöntemidir.

Örneğin; çayı posasından ayırmak, naftalin su karışımını ayırmak süzgeç yardımıyla yapılan ayırma işlemleridir.

v    Süzme işlemi katı- gaz karışımlarını ayırmak için de kullanılır.

Örneğin; kirli havadaki toz ve dumanı hava filtreleri yardımıyla ayırma işlemi de bir süzmedir.

NOT: Basit damıtma işleminde ( tuzlu su) karışımından ayrılan sıvıya destilat denir.

 

 

 

ÖRNEK:    karışım                    yöntem

 

I-      tozlu hava                süzme

II-     kum-talaş                flotasyon

III-    tuzlu topraktan       ekstraksiyon

tuz eldesi

 

yukarıdaki karışımlardan hangisi karşısında belirtilen yöntemle bileşenlerine ayrılır?

CEVAP = I- II ve III

 

 

ÖRNEK: Aşağıdaki maddelerden hangisi karşısında belirtilen yöntemle bileşenlerine ayrılamaz?

yöntem

A)  Şeker pancarından şeker            özütleme

eldesi

B)   Altın cevherinden altın              flotasyon

eldesi

C)   Ham petrolün                            ayrımsal damıtma

ayrılması

D)  Atık sulardan                            çöktürme

fosfat eldesi

E)   Bitkilerden parfüm                   dekantasyon

eldesi

 

CEVAP = E şıkkı

 

ÖRNEK:      yapılan işlem             yöntem

I-  Zeytinyağının posala         dekantasyon

larından ayrılması

II-  Buğday-saman                   yoğunluk

karışımının ayrılması

III-  Kirli havadan tozun           süzme

ayrılması

 

yukarıdaki ayırma yöntemlerinden hangileri  doğrudur?   Cevap: (I,II,III)

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

 

No comments

Be the first one to leave a comment.

Post a Comment


 
 
 
Özel Dershane